Saothar Mothúchánach | Emotional Labour

Hé a [Cuir ainm isteach anseo]! Tá an-ríméad orm gur tháinig tú i dteagmháil liom. Mar a tharlaíonn táim an-ghnóthach faoi láthair / ag cabhrú le duine eile atá i dtrioblóid / ag déileáil le roinnt rudaí pearsanta faoi láthair, agus níl an spás intinne agam déileáil leis an gceist seo. An bhfuil duine eile ar fáil duit?

Hey! I’m so glad you reached out. I’m actually at capacity / helping someone else who’s in crisis / dealing with some personal stuff right now, and I don’t think I can hold appropriate space for you. Could we connect [later time or date] instead / Do you have someone else you could take to?

Grán Rósta | Popcorn

Ar mhaith leat grán rósta faoi mhil nó faoi shalann?

Ba mhaith liom é a bheith ar nós mo chailín...

Níl aon phopcorn gránna againn faraor

Gaelg

Alt é seo le Tomás Ó hÁinle ar Ghaeilge Mhanann (Gaelg) a scríobhadh don iris ollscoile COGAR! tamall de bhlianta ó shin. Tharla nár tháinig an t-eagrán a raibh sé beartaithe dó amach ariamh tá sé á fhoisliú anseo mar aon le hailt eile na hirise le go mbeidh teacht air. Tugann an t-alt cur síos ar chúrsaí Gaelg mar a  bhí tráth ar scríobhadh an t-alt
 

Er Graih Vannin as Yn Ghaelg

Un oie er lheh bunnys feed blein er-dy-henney traa va mee ronsaghey ny mast stashoonyn er y radio aym, cheayll mee dooinney loayrt ayns glare ennagh va gollrish Yernish. Ga dy row cowrey yn stashoon mean-honnagh lag dy-liooar, giare ny yei cheayll mee ny focklyn “Shoh Radio Vannin”. Va Yn Ghaelg cluinnit aym son yn chied keayrt as ta mee goail sym er  chengey ny mayrey Ellan Vannin neayr’s shen.

Hie mee gys Ellan Vannin son y chied keayrt ayns 1999 as haink mee ny whail Mark Kermode, Caairliagh Mec Vannin (shen y Partee Ashoonagh Vannin). Ta Mark ny Ghaelgeyr flaaoil agh va mee mollit er y fa nagh dod mee toiggal agh cor’ockle ny ghaa ayns gagh raa echey. Agh va Mark surransagh lhiam as booise dys Mark son y kenjallys as y cooney echey car ny bleeantyn. Chur Mark mee er enney da Brian Stowell, fer ynsee yindyssagh as feniaght er son Yn Ghaelg. Ren mee brastyllyn liorish Brian as ta y Ghaelg aym jannoo foays began er vegan neayr’s shen. Ren mee brastyllyn liorish Adrian Caine nurree neesht as ta mee cur my villey booise dys ymmodee sleih elley myrgeddin son nyn gooney.

Va Ned Madrell ny shen-Ghaelgeyr dooghyssagh s’jerree as traa hooar Ned baase ayns 1974, v’eh grait dy row Yn Ghaelg marroo lesh. Agh reir sleih-earrooyn oikoil ta 1662 Gaelgeyryn loayrt Gaelg ayns Mannin ec y traa t’ayn. Cre haink er “y glare marroo” eddyr y daa lhing er chor erbee?

Ny lurg baase Ned Madrell va shiartanse dy leih foast ayn as Gaelg oc va ynsit oc voish ny shenn-Ghaelgeyryn. As va shenn Ghaelgeyryn ry-chlashtyn foast er shenn-recortyssaghyn, ny mast oc ny recortyssaghyn va er jeant ec Commishoon Beeal-Arrish Nerin ayns Mannin sy vlein 1948. Hoshiaght she sheshaghtyn  arryltagh eigsoylagh va gobbragh son y çhengey gyn pohlldal oikoil erbee, agh nish ta Reiltys Vannin cooney aavioghey y çhengey neesht.

Va’n Cheshaght Ghailckagh currit er bun ayns 1899 da freayltys as ardjaghey ny Gaelgey as t’ad clou lioaryn as cur cooney da feaillaghyn lheid as Cooish neesht. She Brian Stowell ard-screeudeyr ny sheshaght. Ta Banglane Twoaie gobbragh er cooishyn Gaelgagh er y twoaie ayns Thie ny Gaelgey. Va Caarjyn ny Gaelgey currit er bun ayns1991 as t’ad cummal brastyllyn oie liorish Joan Caine ayns Balley Keeil Eoin.

Ta Mooinjer Veggey cummal ro-scoillyn as foddee paitçhyn aegey ynsaghey y Ghaelg as y chultoor eck trooid cloie, arraneyn as gammanyn. Ta queig possanyn ayn agh rere Adrian Caine, she yn possan jeh Mooinjer Veggey ec Braddan yn possan smoo scanshoil er yn oyr dy vel yn chooid smoo dy ny paitçhyn shen goll dys y Vunscoill Gaelgagh lurg y ro-scoill shen.

Hug Reiltys Vannin “Undinys Eiraght Vannin” er bun dy cur er oai cultoor er lheh yn Ellan as rish ymmodee bleeantyn ta argid er ve ry gheddyn dy chur cooney da'n chengey. Ta'n Undinys er phointeil e oaseir Gaelgagh as she Adrian Caine ta ny oaseir nish as yn ennym “Yn Greinneyder” currit er yn startey echey.

Ta ny currymyn ec Adrian goaill stiagh cooney lesh cur-chengey sy lught thie, ec ny ro-scoillyn as ayns ynsaght lane-Ghaelgagh. T’eh mooadaghey ymmyd y Ghaelg ayns ny kerrooyn theayagh, preevaadjagh as arryltagh. T’eh ny ynsyder  myrgeddin as t’eh gynsagh hoght lessoonyn dagh shiaghtyn, un phossan co-loayrtys as un possan son mummigyn/jishaghyn as babbanyn. Erskyn shen - ta mysh 80 dy leih ayns  brastyllyn oie echey. Ta Adrian jannoo ymmyd jeh saase Ulpan son yn chooid smoo ayns ny brastyllyn shen.

Chammah as shoh ta Adrian freayll rick er learnmanx.com as ram stoo er facebook as ec twitter: @greinneyder. Nish ta App LearnManx ry-gheddyn er Googleplay as iStore neesht, as rere lesh Adrian, ta LearnManx foddey ny share na App erbee ta ry-gheddyn ayns Yernish. As, ec y traa t’ayn,  s’feer shen, foddee.

Er y gherrid ta dellalyn as colughtyn traghtee cur cooney lesh y glare myrgeddin.

Nurree hug Sure IOM £6000 son yn app noa, Learnmanx as hug Lloyds TSB  £1500 son clou yn Gruffalo ayns Gaelg. Bee tooilley argid çheet voish lloyds son Gruffalo's Child. Ta Long & Humphrey's pohlldal yn Chooish dagh blein as ta colughtyn elley cooney nish as reesht.

Edjaghys

Ta 130 scoillaryn ec ro-scoillyn Mooinjer Veggey ec y traa t’ayn. Er lesh Mooinjer Veggey hene, cha nel aght ny share dy yannoo paitçhyn aegey aarloo son yn seihll as ymmodee glaraghyn aynjee na ynsee daa-hengagh ny mast y theay oc hene .

Ta 61 scoillaryn ayns Yn Vunscooil Ghaelgagh ayns Balley Keeil Eoin sy vlein shoh as rere Ard-venainshter Julie Matthews, bee 68 sy vunscoill sy vlein shoh cheet. Mychione y fwirran jeh, ta kiare ynseyderyn lane-emshyragh sy scoill as un ynseeyder elley ta gynsaghey daa laa dagh shiaghtin. Er lesh Julie, ta hene-reill ec yn vunscoill bentyn rish y Ghaelg agh t’ad fo rick y Rheynn Ynsee. Ta’n curriglym oc gollrish ny scoillyn elley ayns Mannin agh trooid Y Ghaelg.

Çheumooie jeh’n Vunscoill Ghaelgagh ta Gaelg goll er gynsagh ayns daa vunscoill elley syn ellan. Shegin da paitçhyn reih yn chooish hene. Ta mysh 1000 dy phaitçhyn jannoo Gaelg dagh blein agh cha nel monney reayms sy churriglym as cha nel ad jannoo dy liooar, er lesh Adrian Caine.

Traa ta paitçhyn goll er oie voish yn Vunscoill dys ny Mean-scoillyn, foddee paitçhyn jannoo Yn Ghaelg ayns y GCSE as Level A as s’liklee dy vel mysh shiaght studeyryn jannoo Level AS mleeaney. Er lesh Adrian,  ta’n Ghaelg ny stroshey ayns QE Jees as Ballakermeen na ayns ny mean-scoillyn elley ec y traa t’ayn.

Scríobh Tomás Ó hÁinle an t-alt seo i nGaelg (Gaeilge Mhanann) in 2013 don iris ollscoile COGAR! i gCOBÁC. Trí eagrán den iris a tháinig amach, agus faraor níor foilsíodh an t-eagrán deiridh a raibh an t-alt seo le bheith ann ariamh. Tá sé á roinnt anseo mar chuid de na hailt a foilsíodh ar an iris le go mbeidh sé ar fail do lucht an idirlín.

Mychione yn argane eddyr  Gaelg eginagh ny Gaelg reihyssagh, shegin da paitçhyn reih yn Ghaelg ayns Mannin.  Ta Adrian Caine gra nagh vel eh geearree cur er paitçhyn erbee jannoo Gaelg dy eginagh, er yn oyr nagh vel eh geearee cur corree er sleih nagh vel geearree jannoo ee. Ansherbee, ec y traa t’ayn cha nel argid ny ynsydeyryn dy liooar ayn noadyr son cur er dagh ooilley paitçhey jannoo yn Ghaelg dy eginagh.

C’raad ta Yn Ghaelg ry–gheddin?

She goll gys Mannin hene yn reih share, gyn dooyt, agh eddyr y daa hraa ta’n Ghaelg ry gheddin er yn ym-ysseraght, er Radio Vannin as er-linney neeshtagh.

Foddee ou geddyn yn App LearnManx voish Googleplay ny as iStore as ta ram stoo elley ry gheddyn er learnmanx.com/.

Ta ram claaraghyn Ghaelgagh er Radio Vannin www.manxradio.com  myrgeddin.

Ta “Traa dy Liooar” liorish Bob Carswell goll er gagh Jelune eddyr 17.00 as 18.00 as ta Bob er ash lesh “Clare ny Gael” gagh Jedoonee ec 20.00.

Gagh Jecrean ta “Shiaght Laa” goll er ec 18.05 as ta “Jamys Jeheiey”gagh Jeheiney eddyr 17.00 as 18.00.

She claar daa-hengagh feer-chadjin eh “Moghrey Jedoonee” liorish Brian Stowell gagh Jedoonee ec 10.00 as ta ram clashtynee ec Brian ayns Nerin.

My ta sym ayd ayns skeealyn naight daa-hengagh shiaghtinoil voish Ellan Vannin, sceeuit as recortit ec Brian Stowell, lhisagh oo jeeaghyn er – http://tiny.cc/tomqtw

Gow soylley je’n Ghaelg as heeym oo ayns Mannin dy gerrid!

Leagan Gaeilge de 'Black is the Colour'

Dubh atá

Is é dubh atá ciabhfholt cinn mo ghrá

Mar an rós atá a béilín sámh
Is geal a gáire agus is séimh a lámh
Agus is léi atá mise dúnta i ngrá

Is maith atá a fhios sin ag mo ghrá
Gur léi atá mise dúnta i ngrá
Agus gráim an lá úd a thoiligh sí
Taobhú liomsa, is fanacht liom mar mhnaoi

I mo shuí san oíche ba rómhór mo chrá
Gan faoiseamh choíche is mé gan mo ghrá
Ach tháinig sí, is í a gheal mo shaol
Is bhain de mo chroíse achan uile néal

Is dubh go fóill atá folt mo chéile mná
Gidh gur geal atá an fíor-chorrshnáth
Ach is gile a gáire ná rós ná bláth
Agus is daingne léi atá mé dúnta i ngrá

(Foinse: Séamus Mac Conmidhe https://www.facebook.com/groups/166677873392308/permalink/2438167506243322/ )

Oireachtas na Samhna

Foilsíodh seo ar Meoneile cheana

Mura raibh tú ag príomhfhéile na nGael cheana nó más seo an 30ú uair duit dul ann beidh giota comhairle ag Eoin P. Ó Murchú duit!

Beidh féile na bliana seo ar siúl 28 Deireadh Fómhair – 1 Samhna san Óstán Citywest, i dTeach Sagard, Co. Bhaile Átha Cliath.
1. Tá an fhéile seo ann ó 1897, tráth ar tionóladh imeacht leathlae sa Rotunda i mBaile Átha Cliath. Bunaíodh an fhéile ar Eisteddfod na Breataine Bige, féile litríochta, ceoil agus cur i láthair.
2. Deirtear go mbíonn isteach nó amach ar 10,000 duine ag steipeáil, ag stéabháil is ag seafóid leo le linn na féile. Bímis leo!
3. Níl aon bhaint ag an bhféile le hOireachtas Éireann cé go mb’fhéidir go bhfeicfidh tú polaiteoirí ag póirseáil na hallaí ag iarraidh dea-thoil a chothú i measc na nGael.
4. Beidh gach duine a bhí ar TG4, RnaG, RnaL, RFáilte, NÓS, Meon Eile, Tuairisc.ie, Beo.ie, Amárach, Foinse, SeanFoinse, Lá agus gach mórmheán agus mionmheán riamh ann. Glac féinín le gach duine acu! Agus labhair le cailíní agus buachaillí aimsire TG4!
5. Tá aip ann dó sin. Faigh an aip! Bealach iontach atá ann cinntiú go mbeidh tú ar an eolas faoi na himeachtaí is ansa leat agus is féidir tráthchlár pearsantaithe a chruthú duit féin!
6. Bíonn Oireachtais eile ann i rith na bliana ach i bhfírinne is é seo an mórcheann acu!
7. Breathnaigh ar chluiche na n-ógfhoirne ag Na Gaeil Óga, an t-aon chumann CLG lán-Ghaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht sa tír!
8. Déan cinnte go dtugtar cuireadh ar ais chuig seomra mór-amhránaí ar an sean-nós duit, is ann a bhíonn an dea-phoitín!
9. Nuair a thugtar cuireadh amach chun damhsa ag Pádraig Ó Sé i dtús na hoíche tuig gur na damhsóirí ar an sean-nós atá i gceist aige, ar dtús, ní fada uait do sheal! Bainfear sceilpeanna as na cláir nach bhfacthas a leithéid ariamh cheana. Hup scraitheachaí! Mic oscailte Chlub na Féile? Hup an baile s’againne!
10. Má tá an-iomad spraoi ag baint lena leithéid i féidir soipriú isteach i gceann de na seisiúin amhránaíochta séimhe a bhíonn ar siúl áit éigin eile ag an am céanna.
11. Má chiceáiltear amach ó chlub na féile agus ón ionad ar fad thú go luath san oíche, tuig go mbíonn oicheanta fada fadálacha ag dul ar aghaidh i gclubanna oíche fud fad lár na cathrach agus eile i mBAC. Seans go mbeidh rath níos fearr i gCoppers ort?
12. Cuir aithne ar dhuine eigin ó Raidió na Gaeltachta, mura ndúisíonn tú ar maidin agus leathchuimhne agat bheith ag windeáil Máirtín Tom Sheáinín an oíche roimhe, an féidir bheith muiníneach go rabhais ag an Oireachtas in aon chor?
13. Cuir aithne ar dhuine éigin atá ag fanacht san óstán féin, cinnteoidh seo go mbeidh uimhir an tseomra ar eolas agat agus tú ag iarraidh sleamhnú isteach i mbeár an óstáin (an áit is déanaí a fhanann ar oscailt go minic). Seans go bhfaighfeá bricfeasta ar an gcaoi seo chomh maith…
14. Nuair atá an slua ar fad ag imeacht le báiní ar aghaidh leat amach ar an úrlár damhsa. Déan iarracht anois, roimh dhul duit, cúpla steip cheart a fhoghlaim, seofal haon, seofal dó, seofal haon dó trí!
15. Beidh lucht grinn ag déanamh GaelGÁIRÍ oíche Dé Sathairn ag 10.30pm (beidh mise ann).
16. Más féidir in aon chor moltar go mór duine ó TG4 a shifteáil. Cuirfidh seo go mór le d’eispéireas Oireachtais.
17. Deán cairdeas le duine a bhfuil seomra acu san ionad atá lan le spraoi, alcól agus leaba chompordach mura féidir tacsaí a fháil nuair a thiteann do chodladh ort!
18. Caithfear cúpla cleas a mheabhrú do Chorn Uí Riada, an mórchomórtas amhránaíochta ar an seannós. Breathnaigh ar liosta na n-iomaitheoirí agus féach cá bhfuil na daoine is mó a bhfuil spéis agat iontu, déan iarracht freastal orthu sin, ná fág ach nuair atá cead sin a dhéanamh. Cuimhnigh go mbíonn an comórtas seo sách fada agus is deacair suí ann don rud ar fad, déan lánchinnte a bheith ann do dheireadh an chomórtais nuair a ghlaofar ar ais na hamhránaithe áfach. Déanfar iarracht an córas marcála a mhíniú duit ach déarfar leat chomh maith go bhfuil claonadh ag moltóir x i gcoinne chanúint y, tar éis an tsaoil tabharfaidh tú faoi deara nach bhfuil meabhair ná mothú le baint as cinntí na moltóirí dóibh sin againn atá dall ar ealaín dhubh na hamhránaíochta seo.
19. Aimsigh eachtrannach le Gaeilge, dá aistí an tír is ea is fearr é, táid ann ach teacht orthu!
20. Déan grandslam an Oireachtais is é sin comhrá (nó póg) a bheith agat le duine as na Gaeltachtaí móra ar fad. Duais aitheantais speisialta ag dul dóibh sin a n-éiríonn leo na Gaeltachtaí níos lú a ‘bhailiú’ chomh maith!
21. Téigh chuig sceitsí grinn iontacha M’umbro Top.
22. Shifteáil Rónán Mac Aodha Bhuí.
23. Téigh go dtí an seisiún foclóireachta. Leadránach a deir tú? Nach Gaeilgeoirí sinn! Is ann a bheidh an t-allagar agus an troid gan amhras!
24. Ná dearmadaigh go mbaineann BÁC úsáid as an euro, tabhair leat roinnt mhaith airgid óir ní fada a ídítear é agus tú ag casadh ar go leor seanchairde agus cairde nua ag an mbeár.
25. Feicfidh tú na Gaeil ar fad ann. Chuile sheans nach bhfeiceann tú iad ó cheann ceann na bliana ach bíonn coinne agat bualadh leo ag an Oireachtas, gan choinne.
26. Cóisir bhréaghléasta na mac léinn – téigh chuige seo má tá tú gléasta d’Oíche Shamhna agus más mac léinn thú.
27. Cóisir bhréaghléasta na mac léinn – fan glan air seo mura mac léinn thú. Más seanduine cantalach thú, seans go bhfuil sé ina am luí má fheiceann tú bumbóg ollmhór ag cur deireadh le grandslam an Oireachtais le súmaire fola as Rann na Feirste.
28. Ní gan chúis a thugtar Ólachtas na Gaeilge go leathmhagúil ar an bhféile seo, bí ciallmhar agus fan i do sheasamh don oíche ar fad trí phiontaí uisce a ól go tráthrialta le linn na hoíche. Is tú a bheidh buíoch den chomhairle seo ar maidin!
29. Déan gach iarracht freastal ar na comórtais lúibíní, agallaimh bheirte agus na hamhráin saothair. Is foirmeacha dúchais grinn, amhránaíochta agus diabhlaíochta iad seo. Is ann a fheicfidh tú spórt agus spraoi agus magadh faoi gach duine ar chlár na cruinne.
30. Bíodh céilí agat i gcamper van. Má tá an deis ann, is fiú go mór é. Táim fós ag insint scéalta faoin oíche sin agam.
31. Freastal ar na seastáin, áit a mbíonn na heagraíochtaí Gaelacha ar fad agus meascán mearaí de dhaoine eile, triaileacha do Ros na Rún, na Gardaí Síochána, cluichí, seoltaí leabhar, t-léinte agus míle rud eile.
32. Mura féidir bheith i láthair ná bí buartha mar go mbeidh na meáin Ghaeilge (agus Bhéarla go pointe) ag clúdach nach mór gach rud a bheidh ag titim amach. Ainneoin sin is fiú go mor bheith i láthair!

Aistriúchán Gaeilge ar An Sciobairín (Revenge For Skibbereen) le Séamus Mac Conmidhe

A Athair caoin is tric a bhíonn tú ag caint ar Éirinn bháin,
A harda glas', a bánta fras', a sléibhte mór' fiáin',
Áit suí rímhaith ag rí is flaith, níl tír ar bith níos breá',
Mar sin cad chuighe ar thréig tú í,
In's dom anois cén fáth?

A Mhaicín breá ba bhuan mo ghrá ar Éirinn bháin go deo,
Go dtáinig dubh ar phrát', orú, is chaill mé caor' is bó,
Le cáin is cíos a bhí mé thíos, gan spré agam ná maoin,
Is sin an fáth, mo chreach is mo chrá, ar fhág mé Sciobairín.

Sa dúlaíocht a tháinig siad, beidh cuimhne agam go deo,
An tiarna is an pílear leis le creataí an tí a dhó,
Le sinn a chur i mbéal ár gcinn amach i mbéal na sín’.
A-gus sin fáth, arís, mo chrá, ar fhág mé Sciobairín.

Go ndéana Dia a mhaith uirthi, do mháthair mhuirneach dhil,
Le huafás croí is scéin thit sí ar bharr an tsneachta ghil,
Níor éirígh sí arís a chroí, ach shiothlaigh ansin uainn,
Anois is buan atá a suan i reilig Sciobairín.

Ní raibh tú ach an dá bhliain d'aois, tú beag is lag is bocht.
Ní fhágfainn thú le cairde gaoil nó mo shloinne féin a bhí ort.
Chuach mé thú i mo chóta mór le coim na hoíche caoin.
Le hosna throm a thriail mé liom is thréig mé Sciobairín.

A Athair caoin ní fada uainn go bhfreagrófar an glaoch,
Beidh feara fáil go teann i ndáil faoi bhratach ghlas na laoch.
I gceann an tslua chun báis nó bua bead daingean dána righin,
faoi éide is airm, is tógfad gairm, i gcuimhne Sciobairín!

Méimeanna

Eolas nua ó Mháirtín Ó Cadhain tagtha chun solais: 'Ba leisbiach í Caitríona Pháidín, m'anam bhí sí fleait out ag raighdeáil Nóra na gCosa Lofa'.

Seo WUG

Seo WUG eile.

Tá beirt ___ ann.

Muintir Chonamara.... WUGANNAÍOCHAÍANNAÍ