Bailte in Éirinn

Liosta Bailte in Éirinn

Na Bailte in Éirinn a bhfuil níos mó ná 100 duine ina gcónaí iontu dar le daonáireamh 2002 i nGaeilge de réir na haibítre. Liosta de bhailte na hÉireann. List of Irsh-langauge names of towns in Ireland.

Abhóca Ailt an Chorráin Aird Mhór | An Aird Mhóir | An Aird Mhór | An Ard Mhór | An tArd Mór | Ard Mór An Baile Dubh | An Bhuaile Dhubh | Baile Dubh | Baile Uí Dhuibh | Béal Átha Duibh An Baile Gallda An Baile Gearr | Béal Átha Ghártha An Baile Mór An Baile Nua | An Baile Rua | An Bhuaile Rua | Baile an Róigh | Baile Reo | Baile Ró An Bháinseach An Bhlarna An Bhrosnach | Brosnach An Bhuiríos An Blaic | An Leon Dubh An Briotás | Briotás An Brú | Bruigh An Caisleán Riabhach An Carraigín | Na Carraigíní An Chabrach An Charraig | Carraig na Siúire An Cheapach Mhór | An Cheapaigh Mhóir | An Cheapaigh Mhór An Cheathrú Chaol An Chlais Mhór | Clais Mhór An Chloichín | An Cloichín | Na Cloichíní An Chreatalach | An Chreatalach Mhór An Clochán | Clochán Beadaí An Clochán | Tír Mhic Bhrain An Cnoc Álainn | An Lios Dearg | Belmont | Olltóir An Craoslach An Cromán An Daingean An Daingean | An Dún | An Dúnán | Dún | Dún Bleisce | Dún na hEisce | Dún Uí Mhaoilmhichíl | Dúna An Eaglais An Rampar | An Tóchar An tÁth Leathan | Áth Leathan | Béal an Átha Ard an Rátha Ard Fhearta Ard Fhíonáin Ard Sceach | Ard Scéithe | Ard Sciath Ardach Áth an Chóiste Áth an Choite Áth an tSléibhe Áth Choirc | Baile an Chaisleáin | Baile an tSeanchaisleáin | Baile Chaisleáin Chriofainn | Baile Chaisleáin Ó mBuí | Caiseal Dúna | Caisleán Boirne | Caisleán Dhún Dealgan | Ceathrú an Chaisleáin | Trodóg Áth Dara Áth Eascrach Áth na bhFuinseog | Áth na Fuinseoige | Tuaim Sruthra Baile Adaim | Baile Adáim | Baile Ádaim | Maigh Arnaí Baile an Átha | Béal an Átha | Béal an Fheá Baile an Átha | Béal an Átha | Béal an Fheá Baile an Bharúnaigh Baile an Bhrúnaigh | Baile Bhrún | Baile na mBrúnach Baile an Chaisil | Baile an Chaistil Baile an Chaisleáin Baile an Chartha Baile an Daighin Baile an Droichid Baile an Fhéaródaigh | Baile an Rodaigh | Baile an Róid Baile an Gharraí Baile an Gharraí Baile an Locha | Baile na Loiche Baile an Londraigh | Baile an Lóndraigh Baile an Mhóta Baile an Róba Baile an tSaghasaigh Baile an tSratha | Béal Átha an tSratha Baile Átha an Rí Baile Átha an Róine | Baile Ruáin | Baile Uí Ruáin Baile Átha Buí Baile Átha Fhirdhia Baile Átha hÚlla Baile Bachaille Baile Brigín Baile Chaisleáin an Róistigh Baile Chaisleáin Bhéarra Baile Choitín Baile Chonaill | Baile Uí Choinéil | Baile Uí Chonaill | Béal Átha Conaill Baile Cloch | Baile Cloiche | Baile na Cloiche | Bealach Cloiche Baile Coimín | Lios na mBeannacht Baile Deasumhan Baile Hac Baile Íomhair Baile Lifín Baile Mhic Íre | Baile Uí Mhic Thíre Baile Mhic Shíomoin | Baile na Síomonach | Baile Shíomoin | Béal Átha Síomoin Baile na Coille Baile na Martra Baile Réisc Baile Shéamais Dhuibh Baile Sonnáin | Baile Uí Sheanáin | Béal Átha Seanaidh Baile Trá Baile Uí Bheacháin | Baile Uí Mhacháin Baile Uí Chanáin Baile Uí Chléireacháin Baile Uí Choileáin Baile Uí Chonnmhaí Baile Uí Mhaolchaisil Baile Uí Mhatháin Balana Balla Bántír Béal an Dá Chab Béal an Mhuirthead Béal Átha an Fhóid Béal Átha an Ghaorthaidh Béal Átha an Tuair Béal Átha Beithe Béal Átha Beithe Béal Átha Chomair Béal Átha Fearnáin Béal Átha Grean Béal Átha hAmhnais Béal Átha hÉis Béal Átha Póirín Béal Átha Ragad Béal Tairbirt Bealach an Doirín Bealach Conglais Beannchar Beanntraí Beaufort | Lios an Phúca Biorra Bré Breacánach Brú Rí Buiríos Mór Osraí Buiríos Ó Luigheach Buiríos Uí Chéin Bun an Tábhairne Bun na hAbhann Bun na Leaca Cairlinn Cairthe | Carrach | Ceárach Caisleán an Dinigh Caisleán Eilís Caisleán Ghriaire Caisleán Ó Liatháin Caisleán Uí Chonaill Callainn | Callán Cam Eolaing Carn an Bhua Carn Domhnach Carraig Uí Leighin Cathair Chinn Lis Cathair Saidhbhín Ceann an Droichid Ceann Chlochair Ceann Poill Ceapach Choinn Cill Dhéagláin Cill na Mallach Claonadh Clárach | Clóirtheach Cluain Cluain an Róistigh Cluain Ard | Cluain Ioraird Cluain Bolg Cluain Bú Cluain Caoin Cluain Maine Cluain na Slí Cluain Tuaiscirt Cnoc na Muirleog Coill an Chollaigh Coill Dubh Collann Conaithe Conga Conmhaigh Creachmhaoil Crois Mhaoilíona Cromadh Cuan Bhaile na Cúirte Cuanach | Uí Chuanach Cúil Áine Cúil Dabhcha Cúil Ghréine Cúil Mhuine Cúirt Mhic Shéafraidh Cúl an Gharraí Daingean Uí Chúis Díseart Diarmada Doire an tSoirn Domhnach Bat Droichead an Chaisleáin Droichead an Chláirín Droichead Binéid Droichead na Bandan Droichead na Bríde Dún ar Aill Dún Ard Dún na Séad Dún Uabhair Eachroim | Eachroim (Béal Átha na Sluaighe) Eas Géitine Fiodh Alúine Gob an Choire Mainistir Laoise Mainistir na Búille Mainistir na Féile Mainistir Ó dTorna Muinchille Oileán Ciarraí Pointe na Síge

 Caint na nDaoine

(foilsíodh an t-alt seo ar nós* cheana)

Eoin P. Ó Murchú


Thug na Gaeil taitneamh don fhocal scríofa riamh anall. Go deimhin is sa Ghaeilge atá an litríocht dhúchais is sine as iarthar na hEorpa. Ó d'éiríomar cleachtaithe ar phoncanna is scríobanna a leagan ar ghalláin thugamar aghaidh ar lámhscríbhinní is ar an gcló Gaelach, is ansin léimeamar isteach ar an gcló Rómhánach.
Anois agus ré na ríomhairí buailte linn, nochtann fadhb a bhí ag gach aon dream a bhreac an teanga ó bhí an tOgham ann; conas cur síos a dhéanamh ar chúrsaí an tsaoil taobh istigh de 140 nó 160 carachtar (twitter agus téacsanna faoi seach)? Ó ba chrua an obair poncanna a chur i gcloch, agus go mba mhór an costas ar leathanach páipéir, tháinig na Gaeil isteach ar chórais ghiorrúcháin, 7 in áit agus, is uaireanta d'fhágtaí deireadh na bhfocal ar lár, nó chuirfeadh litir amháin focal comónta in iúl, 'K' don fhocal 'cath' mar shampla.
An rud is déanaí atá ag dó na geirbe againn ná conas a rá go raibh oíche den scoth againn, nó nach raibh an scannán úd thar mholadh beirte is a bheith gearr, sciobtha leis. Seo thíos liosta de na giorrúcháin is de na hanagraim is coitianta a fheicimse is a úsáidimse.


Giorrúcháin is Anagraim
grma - go raibh maith agat
grmma - go raibh míle maith agat
cgl - ceart go leor
ldt - le do thoil
bld - buíochas le Dia
fmt - feicfidh mé tú
goa - gáire os ard, nó, asg - ag scairteadh gáire (lol)
ds - deireadh seachtaine
das - dála an scéil
maf - maith an fear
omd - ó mo Dhia
lch – leathanach
tbo - tá brón orm
v- bhí
wil - bhfuil
7n - seachtain
an8 - anocht
cf - cén fáth?
7 - s – agus
Siv – sibh
6- sé
sgf - slán go fóill
a# - a thaisce (nílim iomlán cinnte faoin gceann seo ach is breá leis na hUltaigh é!)
lmfao - bmtag - briseadh mo thóin ag gáire
yolo - nasaa - níl ach saol amháin agat
réamhól - predrinking
cadever - whatevs
brónsies - soz
fréigniú - frape
sabháiste cabáiste - savage cabbage


Sa lá atá inniu ann is gá do theangacha dul i ngleic le saol na teicneolaíochta le go gcuirfear ar aghaidh iad. Tá an oiread sin dár gcumarsáid ag tarlú ar líne anois gur gá againn na giorrúcháin seo leis an gcumarsáid sin a éascú. Léiríonn úsáid fhorleathan roinnt de na frásaí seo beocht na teanga agus chuige sin is cóir dúinn iad a scaipeadh is a úsáid níos minice. Táthar ann a cheapfadh gur chun aimhleas aon teanga atá a leithéidí seo ach tá dul amú millteanach orthu sin! I ré seo na dtáibléad, na ríomhairí glúine, na bhfón is na ‘ríomhairí’ póca, tá gach teanga á modhnú féin, ag aistriú, ag iompú, is ag giorrú. Is dul chun cinn an méid seo. Tá an Béarla chun tosaigh ar gach teanga eile sa réimse seo, ach ná bíodh leisce orainne coinneáil suas leis. Samhlaigh na seanGhaeil bhochta ag scríobadh go dóite ar chlocha seasta, scríobhfaimis an chéad tweet/twít/tbhaoit/ghiolc eile i gcuimhne orthu!
Tig moltaí/ceisteanna eile a chur go eolas@nosmag.com nó @murchadhmor ar twitter

Ireland 2011 - Éire 2011

Éire nach Éire

Ach Sasana is Meiriceá

Is cluas bhodhar do bhéarla nach Béarla

I ndomhan nach gaelach ná Éireannach

Dearmad is díchuimhne

Ag domhan uile ag dul chun ainnise

7 mbilliún amplóirí ag innilt

Gan toil pholaitiúil cur ina choinne

Domhan nach domhain

Daoine nach daonna

Éire nach Éire

Ach í focáilte fós féin

Heaney, Seamus. Death of a Naturalist (Bás Nádúraí), 1966.

‘D’fhéadfadh mo sheanathairsa níos mó móna a ghearradh in aon lá

Ná aon fhear eile ar phortach Tone

Uair amháin, d’iompraíos buidéal bainne dó

Corcáilte go tútach le páipéar. Righnigh sé in airde

Len é a ól, is chrom isteach air láithreach bonn

Ag eangú is ag slisniú go néata, ag caitheamh scraitheanna

Thar ghualainn leis, ag baint níos doimhne is níos doimhne

I gcóir na clochmhóine. Ag baint.’

Sliocht aistrithe agam féin. Seo thíos an bundán Béarla.

My grandfather could cut more turf in a day

Than any other man on Toner's bog.

Once I carried him milk in a bottle

Corked sloppily with paper. He straightened up

To drink it, then fell to right away

Nicking and slicing neatly, heaving sods

Over his shoulder, digging down and down

For the good turf. Digging.

Interference - Gold aistrithe go Gaeilge

Ór

 Agus is grá liom í

ní mhalartóinn í ar ór

táim a’ siúl ar ghaetha gealaí

rugadh mé le geal-spúnóigín

is mé féin a bheidh ann, is beidh mé saor ann

táim a’ siúl ar gaetha gealaí

is féachaint ‘mach thar farraigí

is má dhúntar doras

tógtar bóthar abhaile dúinn

agus tóg na cuirtíní síos

do sholas atá mar ór

agus caithfidh gur tú, tú

is déan mar dhéanann tú

‘tú siúl ar ghaetha gealaí

is féachaint ‘mach thar farraigí

dá mba chré do chneas

An fada, meas tú, roimh thosú ag tochailt

agus dá mba ór do shaol

an fada, meas tú, go mbeifeá ag streachailt

Hé

agus is grá liom í

ní mhalartóinn í ar ór

And I love her so
I wouldn't trade her for gold
I'm walking on moonbeams
I was born with a silver spoon

Hell, I'm gone on be me
I'm gonna be free
I'm walking on moonbeams
And staring out to sea

And if a door be closed
Then a row of homes start building
And tear your curtains down
For sunlight is like gold

Hey, you better be you
And do what you can do
When you're walking on moonbeams
And staring out to sea

'Cause if your skin was soil
How long do you think before they'd start digging?
And if your life was gold
How long do you think you'd stay living?
Hey, hey

And I love her so
I wouldn't trade her for gold

Cuid de scéal Midas aistrithe go Gaeilge

Eisean, le scannal an ghnímh,
Filleann turban timpeall a chinn,
Ceileann ón bpobal mór, is eagal leis
A chluasa ollmhóra, an domhan mór d’fheiscin’

Ba eol do bharbóirsclábha, gruaig a mháistir a ghearradh
Sé, an rún mór féin, nuair a chuaigh an ghruaig i bhfaide
Agus, cé go mífhoighneach, ní scaoileadh é


Ar deireadh san áit phríobháideach
Poll do thocail, is dúirt leis an talamh é
De chogar beag, do sceith an scéal
Is chlúdaigh le hithir, faoi thost d’fhag ann é.

Théis tamaill, ó fhialí beaga tagann Fómhar deas,
Ó chlais an rúin, a d’ardaigh suas,
A ardaíonn le caitheamh na bliana aibí
Is tagann bainteoir, is a chúram gan torthaí
Mar ansin, is na lanna is an ghaoth shioscarnach
A chuirfidh le chéile leis an mór-rún a chur amach

He, to conceal the scandal of the deed, 
A purple turban folds about his head, 
Veils the reproach from public view, and fears 
The laughing world would spy his monstrous ears. 
One trusty barber-slave, that used to dress 
His master's hair, when lengthen'd to excess, 
The mighty secret knew, but knew alone, 
And, though impatient, durst not make it known. 

Restless, at last a private place be found, 
Then dug a hole, and told it to the ground; 
In a low whisper he reveal'd the case, 
And cover'd in the earth, and silent left the place, 

In time, of trembling reeds a plenteous crop 
From the confided furrow sprouted up, 
Which, high advancing with the ripening year, 
Made known the tiller, and his fruitless care; 
For then the rustling blades and whispering wind 
To tell the important secret both combined

Píosaí Gan Chéill

Pas ag fanacht ar phas

Ta díreach faoi cheann 50,000 pas gan phróiseáil anois, dhearbhaigh An Roinn Gnóthaí Eachtracha inniu.

Ach tá na scuainí fada agus moill fhada a bhí ann le cúpla lá anois tas éis maolú roinnt mhaith.
Bhí ceithre lá caite ag duine amháin sa scuaine,
Dúirt an tAire Gnóthaí Eachtracha Micheál Máirtín go raibh beartaithe ag Aontas na Seirbhísí Poiblí agus Sibhilata díriú isteach ar Oifig na bPAsanna mar larchuid dá bhfeachtas in aghaidh na gciorruithe pá.
Rinne an t-Aire cáineadh ar an Aontas as Páras aréir ag ra go mbfhéidir go mbainfí pá ó na daoine a ta ag moilleadóireacht mura mbíonn críoch leis an bhfeachtas.

Scannal Easpag

Ta n t-easapag an Dochtúi John Magee as Cluain Chorcaigh tar éis éirí as inné, tar éis gearáin gur coimnnigh sé eolas ó oifigigh a bhí ag fiosrú líomhaintí faoi spídiúlacht ar pháistí. Ta na gardaí tar éis a bheith ag caint leis le tamalll anuas. Chuir na gardaí an fiosrúchán sa siúl tar éis do iarmhúinteoir scoile as tuaisceart chorcaí gearán oifigiúil a dhéanamh ag rá gur chreid sé gur chuir an t-easpag Magee páistí i mbaol nuair nár chuir sé eolas i dtaobh sagairt áirithe sa deóise chun cinn. 
Chomh maith ta easpag phort láirge William Lee tar éis a ra gur láimseáil sé líomhaintí faoi spídiúlacht pháistí i ndrochbhealach nuair a cuireadh míúsáid i leith sagairt.
Cuireadh i leith an Easapig magee gur choinnigh se cúl ar an eolas in dhá bhealach , ar dtús nach luafadh sé ainm an tsagairt sa bhliain 2005 agus sa tslí inar tugadh comhaid gan chomhlánú do na gardaí i ndeireadh na bliana céanna.
Tá ceist amháin ar tugadh cluas bhodhar dó le tamall anois, sin ceist an airgid agus cé ata le híoc as seo ar fad. Tharla gur thug an stát conradh slánaíochta don eaglais agus faoin gconradh sin ní bheadh ar an eagalis ach thart ar 10 den 1 éigin billiún abhí tuartha ag an am. Ach is cinnte go bhfuil méádaú tagtha air seo, agus anois ó go bhfuil sé soileir go raibh lochtanna ar shagairt agus ar easpaig féin, cuideanna den chóras iomlán is dócha go bhféadfaí a rá. 

Sláinte sna Stáit
Tá Alabama, Colorado, Idaho, Louisiana, Michigan, Nebraska, Pennsylvania, South Carolina, South Dakota, Texas, Utah agua Washington ag cur i gcoinne bille na sláinte